Największa wyspa Jeziora Bodeńskiego znajduje się pomiędzy Konstancją a Radolfzell i jest połączona z lądem przez zaporę Reichenau. Od 2000 roku wyspa z klasztorem benedyktyńskim jest wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO i ma ciekawą i pełną wrażeń historię.

 

Założenie klasztoru

Według legendy święty Pirmin przybył na wyspę Reichenau w 724 roku, aby założyć tu klasztor. Sam Pirmin był przypuszczalnie biskupem w Meaux pod Paryżem, a następnie udał się w podróż, aby założyć kilka klasztorów. Kiedy dotarł do Reichenau, było ono podobno opuszczone, ale porośnięte mnóstwem podszycia i krzaków. Żyły tam niezliczone ropuchy, żaby i jadowite węże. Kiedy jednak Pirmin dotknął ziemi, zwierzęta podobno natychmiast uciekły z wyspy. Kiedy wszystkie zwierzęta opuściły wyspę, Pirmin, z pomocą 40 mężczyzn, przekształcił ją w miejsce nadające się do zamieszkania i założył klasztor benedyktyński, który opuścił po zaledwie trzech latach.

Klasztor prosperował i we wczesnym średniowieczu stał się centrum politycznym, duchowym i kulturalnym. Opactwo Reichenau od początku posiadało dobra ziemskie, a okoliczne wsie były zobowiązane do płacenia podatków. Wraz z hojnymi darowiznami dochody te zapewniały bezpieczeństwo finansowe i bogactwo klasztoru.

 

Znaczenie polityczne pod rządami Karolingów i Ottonów

Kilku opatów klasztoru zajmowało wpływowe stanowiska polityczne u władców świeckich. Na przykład opat Waldo (ok. 740-814/815) był powiernikiem Karola Wielkiego oraz jednym z doradców i wychowawców jego syna Pippina. Innym opatom z Reichenau powierzono misje dyplomatyczne, a opatowi Hatto III. (ok. 850-913) był także arcybiskupem Moguncji i arcykanclerzem Cesarstwa Wschodniofrankijskiego jako Hatto I. Również za panowania Ottonów i Salianów można znaleźć opatów z Reichenau blisko władców: Witigowo i Alawich towarzyszyli Ottonowi III. (980-1002) podczas jego podróży do Rzymu, a opat Berno (978-1048) był blisko związany z Henrykiem II i Henrykiem III.

 

Nauka i sztuka

We wczesnym średniowieczu klasztor zajmował ważną pozycję w dziedzinie nauki i wydał wielu uczonych. Jednym z najsłynniejszych był Hermann Lame (1013-1054), który szczególnie interesował się arytmetyką, geometrią, astronomią i muzyką oraz wniósł znaczący wkład naukowy. Opactwo Reichenau posiadało również obszerną bibliotekę, która we wczesnym średniowieczu należała do największych w Europie, a w klasztornym skryptorium powstawały wspaniałe manuskrypty, które należą do najważniejszych w zachodniej sztuce książkowej. Powstał tu również plan klasztoru St. Gallen, pierwsze przedstawienie średniowiecznego zespołu klasztornego.

 

Rozkład i sekularyzacja

Klasztor w Reichenau był we wczesnym średniowieczu bardzo ważny, jednak od końca XI wieku jego gwiazda zaczęła słabnąć. Liczba mnichów mieszkających w klasztorze stale się zmniejszała, opactwo utraciło swoje przywileje, a kierownictwo duchowe przeszło do innych klasztorów. W następnych wiekach klasztor stawał się coraz mniej znaczący i uboższy. Wreszcie w 1542 r. biskup Konstancji przekazał opactwo, które przestało być niezależne. Starania o odzyskanie niepodległości nie powiodły się. W 1803 r. klasztor został ostatecznie zsekularyzowany, a pozostałości biblioteki przewieziono do Karlsruhe.

 

(D. F.)